Бысраныуға ҡаршы көрәш предприятиеһы булараҡ, канализация таҙартыу ҡоролмаһының иң мөһим бурысы – ҡалдыҡтарҙы нормаларға ярашлы итеү. Әммә һыуҙы ташлау нормалары ҡәтғиләшкән һайын һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау инспекторҙарының агрессивлығы менән канализация таҙартыу ҡоролмаһына ҙур оператив баҫым яһаны. Ысынлап та, һыуҙы сығарыу ҡыйынлашҡандан-ҡыйынлаша бара.
Автор күҙәтеүе буйынса, һыу ағыҙыу нормаһына етеү ҡыйынлығының туранан-тура сәбәбе – илемдең канализация ҡоролмаларында дөйөм алғанда өс боҙоҡ түңәрәк булыуы.
Беренсеһе — шламдың түбән активлығы (МЛВСС/МЛСС) һәм шламдың юғары концентрацияһының боҙоҡ түңәрәге; икенсеһе — фосфорҙы сығарыу өсөн химик матдәләрҙең күләме ни тиклем күберәк ҡулланылһа, шлам шул тиклем күберәк сыға тигән боҙоҡ түңәрәк; өсөнсөһө — оҙайлы канализация таҙартыу ҡоролмаһы Перегрузка эшләү, ҡорамалдарҙы капиталь ремонтлап булмай, йыл әйләнәһенә ауырыуҙар менән йөрөү, канализация таҙартыу ҡәҙерен кәметкән боҙоҡ түңәрәккә килтерә.
#1
Түбән шлам активлығы һәм юғары шлам концентрацияһының боҙоҡ түңәрәге
Профессор Ван Хунчэн 467 канализация ҡоролмаһы буйынса тикшеренеүҙе үткәргән. Әйҙәгеҙ, шлам эшмәкәрлеге һәм шлам концентрацияһы мәғлүмәттәрен ҡарайыҡ: был 467 канализация ҡоролмалары араһында 61 процент канализация таҙартыу ҡоролмаларында 0,5-тән кәмерәк, 30 процент самаһы таҙартыу ҡоролмаларында 0,4-тән түбәнерәк.
Канализация таҙартыу ҡоролмаларының 2/3 өлөшөндә шлам концентрацияһы 4000 мг/л-ҙан, канализация таҙартыу ҡоролмаларының 1/3 өлөшөндә шлам концентрацияһы 6000 мг/л-ҙан, ә 20 канализация таҙартыу ҡоролмаһында шлам концентрацияһы 10000 мг/л-дан артып китә.
Үрҙә телгә алынған шарттар (шламдың түбән активлығы, шламдың юғары концентрацияһы) ниндәй эҙемтәләргә килтерә? Хәҡиҡәтте анализлаған техник мәҡәләләрҙе күп күрһәк тә, әммә ябай һүҙҙәр менән әйткәндә, бер эҙемтә бар, йәғни һыу сығарыу норманан артып китә.
Быны ике яҡтан аңлатырға мөмкин. Бер яҡтан, шлам концентрацияһы юғары булғандан һуң, шлам ултырмаһын өсөн аэрацияны арттырырға кәрәк. Аэрация күләмен арттырыу энергияны ҡулланыуҙы арттырып ҡына ҡалмай, биологик бүлекте лә арттырасаҡ. Иретелгән кислородтың артыуы денитрификация өсөн кәрәкле углерод сығанағын тартып аласаҡ, был биологик системаның денитрификация һәм фосфорҙы сығарыу эффектына туранан-тура йоғонто яһаясаҡ, һөҙөмтәлә артыҡ N һәм P барлыҡҡа килә.
Икенсе яҡтан, шламдың юғары концентрацияһы батҡаҡ-һыу интерфейсын күтәрергә мәжбүр итә, ә шлам икенсел ултырма цистернаһының ағымдары менән еңел юғала, был йә алдынғы таҙартыу блогын блоклай, йә ағымдағы ХОД һәм СС-тың стандарттан артып китеүенә килтерәсәк.
Һөҙөмтәләр тураһында һөйләшкәндән һуң, ни өсөн күпселек канализация ҡоролмаларында шламдың түбән эшмәкәрлеге һәм шламдың юғары концентрацияһы проблемаһы барлығы тураһында һөйләшәйек.
Ысынында иһә шламдың юғары концентрацияһының сәбәбе – шламдың түбән әүҙемлеге. Шламдың активлығы түбән булғанлыҡтан, таҙартыу эффектын яҡшыртыу өсөн шламдың концентрацияһын арттырырға тура килә. Шламдың түбән әүҙемлеге инфлюент һыуҙа шлак ҡомо күп булыуы менән бәйле, ул биологик таҙартыу ҡоролмаһына инә һәм яйлап туплана, был микроорганизмдар эшмәкәрлегенә йоғонто яһай.
Килеп ингән һыуҙа шлак, ҡом күп. Береһе – решетканың ҡаплау эффекты бик насар, икенсеһе – минең илдәге канализация таҙартыу ҡоролмаларында 90 проценттан ашыу беренсел ултырма цистерналары төҙөлмәгән.
Ҡайһы берәүҙәр, ни өсөн беренсел ултырма цистернаһын төҙөмәҫкә, тип һорар. Был торба селтәре тураһында. Минең илдә торба селтәрендә дөрөҫ тоташмау, ҡатнаш тоташыу, тоташыу юҡ кеүек проблемалар бар. Һөҙөмтәлә, канализация ҡоролмаларының йоғонтоло һыу сифаты дөйөм алғанда өс үҙенсәлеккә эйә: юғары органик булмаған ҡаты матдәләр концентрацияһы (МСС), түбән ХОД, Түбән С/Н нисбәте.
Һыу инеүсе органик булмаған ҡаты матдәләрҙең концентрацияһы юғары, йәғни ҡом миҡдары сағыштырмаса юғары. Тәүҙә беренсел ултырма цистерна ҡайһы бер органик булмаған матдәләрҙе кәметергә мөмкин, әммә һыу инеүсе ХОД сағыштырмаса түбән булғанлыҡтан, күпселек канализация ҡоролмалары ябай Беренсел ултырма цистерна төҙөмәй.
Һуңғы анализда шламдың түбән эшмәкәрлеге “ауыр үҫемлектәр һәм еңел селтәрҙәр” мираҫы булып тора.
Беҙ шламдың юғары концентрацияһы һәм түбән активлыҡ ағымда N һәм P артыҡ булыуына килтерәсәк, тип әйттек. Был ваҡытта күпселек канализация ҡоролмалары яуап саралары углерод сығанаҡтарын һәм органик булмаған флокулянттар өҫтәү булып тора. Әммә күп күләмдә тышҡы углерод сығанаҡтарын өҫтәү энергия ҡулланыуҙы тағы ла арттырыуға килтерәсәк, шул уҡ ваҡытта күп күләмдә флокулянт өҫтәү ҙур күләмдә химик шлам барлыҡҡа килтерәсәк, һөҙөмтәлә шлам концентрацияһы арта һәм шлам эшмәкәрлеге артабан кәмей, боҙоҡ түңәрәк барлыҡҡа килә.
#2
Фосфорҙы сығарыу өсөн химик матдәләр ни тиклем күберәк ҡулланылһа, шлам етештереү ҙә шул тиклем күберәк була торған боҙоҡ түңәрәк.
Фосфорҙы сығарыусы химик матдәләр ҡулланыу шлам етештереүҙе 20-30 процентҡа, хатта күберәккә арттырҙы.
Шлам проблемаһы оҙаҡ йылдар канализация таҙартыу ҡоролмаларын төп борсолоу тыуҙыра, сөнки башлыса шламға сығыу юлы юҡ, йәки сығыу юлы тотороҡһоҙ. .
Был шламдың йәшен оҙайтыуға килтерә, һөҙөмтәлә шламдың ҡартайыу күренеше, шламдың йыйылыуы кеүек тағы ла етдиерәк аномалиялар барлыҡҡа килә.
Кәритләнгән шламдың флокуляцияһы насар. Икенсел ултырма цистернаһынан ағып сыҡҡан һыуҙар юғалыу менән алдынғы таҙартыу блогы тығыла, таҙартыу эффекты кәмей, кире йыуыу һыуы күләме арта.
Артҡа йыуыу һыуының күләмен арттырыу ике эҙемтәгә килтерәсәк, береһе – алдағы биохимик бүлектең таҙартыу эффектын кәметергә.
Аэрация цистернаһына күп күләмдә кире йыуыу һыуы ҡайтарыла, был конструкцияның ысын гидравлика тотоу ваҡытын ҡыҫҡарта һәм икенсел таҙартыу эффектын кәметә;
Икенсеһе – тәрәнлектә эшкәрткән блогтың эшкәрткән эффектын тағы ла кәметергә.
Сөнки ҙур күләмдә кире йыуыу һыуын алдынғы таҙартыу фильтрация системаһына ҡайтарырға кәрәк, фильтрация тиҙлеге арттырыла һәм ысын фильтрация ҡәҙере кәмей.
Дөйөм таҙартыу эффекты насар була, был ағымдағы дөйөм фосфор һәм ХОД стандарттан артып китеүенә килтерергә мөмкин. Нормативтан артмаҫ өсөн канализация ҡоролмаһы фосфорҙы сығарыусы матдәләрҙе ҡулланыуҙы арттырасаҡ, был шлам күләмен тағы ла арттырасаҡ.
боҙоҡ түңәрәккә инә.
#3
Канализация ҡоролмаларын оҙайлы ваҡытҡа артыҡ йөкләү һәм канализация таҙартыу ҡәҙеренең кәмеүенең боҙоҡ түңәрәге
Канализация һыуҙарын таҙартыу кешегә генә түгел, техникаға ла бәйле.
Канализация техникаһы һыу таҙартыуҙың алғы һыҙығында күптән көрәшә. Уны даими ремонтлап тормаһалар, иртәме-һуңмы проблемалар тыуасаҡ. Әммә күпселек осраҡта канализация ҡорамалдарын ремонтлап булмай, сөнки теге йәки был ҡорамалдар туҡтағас, һыу сығарыу норманан артып китеүе ихтимал. Көндәлек штраф системаһы буйынса һәр кемдең дә мөмкинлеге юҡ.
Профессор Ван Хунчэн тикшергән 467 ҡала канализация таҙартыу ҡоролмалары араһында уларҙан өстән ике өлөшө самаһы гидравлика йөкләмәһе 80 проценттан, өстән бер өлөшө самаһы 120 проценттан юғарыраҡ, ә 5 канализация таҙартыу ҡоролмаһы 150 проценттан юғарыраҡ.
Ҡасан гидравлика йөкләмәһе ставкаһы ҙурыраҡ 80%, бер нисә супер-ҙур канализация таҙартыу ҡоролмаларынан башҡа, дөйөм канализация таҙартыу ҡоролмалары һыуҙы хеҙмәтләндереүҙе ябып булмай, тип нигеҙләнеп, ағым стандартҡа етә, һәм унда резерв һыу юҡ аэраторҙар һәм су ултырма лом цистернаһы. Түбәнге ҡорамалдарҙы һыу ағыҙып бөткәс кенә тулыһынса капиталь ремонтларға йәки алмаштырырға мөмкин.
Йәғни канализация ҡоролмаларының 2/3 өлөшө самаһы ҡорамалдарҙы ҡоролма нормаға ярашлы булыуын тәьмин итеү нигеҙендә ремонтлай алмай.
Профессор Ван Хунчэндың тикшеренеүҙәре буйынса, аэраторҙар ғүмере дөйөм алғанда 4-6 йыл тәшкил итә, әммә канализация ҡоролмаларының 1/4 өлөшө аэраторҙарҙа һауа елләтеү хеҙмәтләндереүҙе 6 йылға тиклем башҡармаған. Бушатырға, ремонтларға кәрәкле бысҡы ҡырғыс, ғөмүмән, йыл әйләнәһенә ремонтланмай.
Техника күптән ауырыу менән йөрөй, һыу таҙартыу ҡеүәте лә көндән-көн насарая. Һыу сығарыу урыны баҫымына сыҙамлы булһын өсөн, уны хеҙмәтләндереү өсөн туҡтатыу мөмкинлеге юҡ. Бындай боҙоҡ түңәрәктә канализация таҙартыу системаһы һәр ваҡыт буласаҡ, ул емерелеүгә дусар буласаҡ.
#4
аҙағында яҙ .
Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау илемдең төп милли сәйәсәте итеп нығынғас, һыу, газ, ҡаты матдәләр, тупраҡ һәм башҡа бысраныуҙы контролдә тотоу өлкәләре тиҙ үҫешә, улар араһында канализация һыуҙарын таҙартыу өлкәһе лидер тип әйтергә мөмкин. Етерлек кимәлдә булмау, канализация ҡоролмаһының эше дилеммаға төштө, ә торба селтәре һәм шлам проблемаһы илемдең канализация таҙартыу сәнәғәтенең ике төп етешһеҙлегенә әйләнде.
Ә хәҙер, етешһеҙлектәрҙе ҡапларға ваҡыт.
2022 йылдың 23 февралендә
